مىكرد ، « 1 » ليكن تظاهر او به ديندارى مانع از اين نبود كه سخت‌گيرىها و اعمال فشارهايى را بر امام روا ندارد . « 2 » آخرين بار امام عليه السّلام در سال 259 ق ، به دستور معتمد عباسى به زندان برده شد ؛ ولى به زودى آزاد گرديد . « 3 » به نظر مىرسد كه امام در همين سال دوبار زندانى گرديد و يا اين‌كه در دو زندان محبوس شد . « 4 » در دوران زندان فشارهاى فوق العاده‌اى بر امام اعمال مىشد و غالبا كسانى به مراقبت و زندانبانى امام گمارده مىشدند كه در سخت‌گيرى و دشمنى با اهل بيت معروف بودند ، با اين حال نحوه رفتار و سلوك امام به‌گونه‌اى بود كه آنان را تحت‌تأثير قرار داده و متحول مىساخت . « 5 » عباسيان با همه اين‌ها ، بارها براى از ميان بردن امام توطئه‌هايى طرح مىكردند ، چنان‌كه معتز به حاجب خود ، سعيد دستور داده بود تا امام را به كوفه ببرد ؛ اما در بين راه و به دور از چشم مردم وى را به شهادت برساند كه البته بر كنارى معتز از خلافت ، و مرگ او ، كه به نقلى ، امام از آن خبر داده بود ، « 6 » مانع از تحقق اين امر شد . « 7 » مهتدى ، خليفه متنسك عباسى نيز قصد كشتن امام را داشت ،

--> ( 1 ) . مسعودى ، همان ، ج 4 ، ص 103 . او محمد پسر واثق بود و سرداران و غلامان ترك او را از خلافت بر كنار و زندانى كرده تا در زندان از دنيا رفت . ر . ك : يعقوبى ، همان ، ص 243 . ( 2 ) . طوسى ، الغيبه ، ص 123 . ( 3 ) . كلينى ، الكافى ، ج 1 ، ص 508 و مفيد ، الارشاد ، ص 342 . ( 4 ) . ر . ك : جعفريان ، همان ، ص 544 - 545 . ( 5 ) . امام عسكرى عليه السّلام يك بار نزد مردى به نام على بن اوتامش زندانى بود كه به دشمنى با علويان معروف بود و مأمور بود تا حدّ ممكن نسبت به امام سخت‌گيرى كند ؛ اما با تمام شدن دوران زندان امام ، او در حالى از ايشان جدا شد كه بيش از ديگران عظمت الهى آن حضرت را مىشناخت و وى را ستايش مىكرد . نك : كلينى ، همان ، ج 1 ، ص 508 ؛ مفيد ، همان ، ص 334 و اربلى ، همان ، ص 414 . ( 6 ) . اربلى ، همان ، ص 416 و ابن شهر آشوب ، المناقب ، ج 3 ، ص 563 . ( 7 ) . او در سال 355 ه توسط درباريان ترك‌نژاد از خلافت خلع گرديد و دو روز بعد درگذشت . يعقوبى ، همان ، ص 237 و مسعودى ، همان ، ص 92 .